Category

Ciekawe

Category

Na tegoroczny szczyt klimatyczny COP31 w Turcji przyjechały delegacje około 100 firm i organizacji powiązanych z branżą paliw kopalnych, w tym ExxonMobil i TotalEnergies. To kolejny rok, w którym lobbyści obecni są w miejscu, gdzie decyduje się o odejściu od ropy, gazu i węgla. Jednocześnie nowy raport ONZ wskazuje, że utrzymanie ocieplenia na poziomie 1,5°C nie jest już możliwe.

Skala obecności lobbystów

Obecność przedstawicieli branży na szczytach klimatycznych nie jest nowością. Na zeszłorocznym COP30 w Brazylii pojawiło się ponad 1600 lobbystów paliw kopalnych, a na szczycie w Azerbejdżanie w 2024 roku ponad 1700. Wchodzą na rozmowy różnymi drogami: przez organizacje pozarządowe, stowarzyszenia branżowe, a także w składzie oficjalnych delegacji rządowych.

Badacze opisują ich działania jako „dyskursy opóźniania”. Chodzi o przekaz, który ma spowolnić zmiany: gaz jako „paliwo przejściowe”, nadzieja na przyszłe technologie, takie jak wychwytywanie dwutlenku węgla, albo twierdzenie, że na działania jest już za późno. Przed COP31 firmy naftowe i gazowe znacznie zwiększyły wydatki na reklamy w Google. Według badaczy strategia ma dwa człony: wskazywać brak działań na świecie jako powód bezczynności we własnym kraju oraz blokować postępy w samych negocjacjach.

Co udało się zrobić, a czego brakuje

W Brazylii gospodarze spróbowali przeciwstawić się dezinformacji. Wraz z ONZ i UNESCO uruchomili międzynarodowe partnerstwo na rzecz walki z fałszywymi informacjami o klimacie. Deklarację podpisało już 30 państw. Projekt tegorocznego tekstu negocjacyjnego odwołuje się do rzetelności informacji, ale nadal nie ma jasnego kodeksu postępowania ani obowiązku ujawniania powiązań z branżą paliw kopalnych. Nie ma też wyraźnych zakazów szerzenia klimatycznej dezinformacji.

Warto pamiętać, że o paliwach kopalnych w oficjalnych ustaleniach mówi się dopiero od szczytu w Glasgow w 2021 roku. Wcześniej, przez ponad ćwierć wieku, rozmowy dotyczyły emisji gazów cieplarnianych, a nie ich głównego źródła. Lobbystom pomagają też państwa silnie zależne od wydobycia, takie jak Rosja i Arabia Saudyjska. Dwa ostatnie szczyty gościły kraje naftowo-gazowe, Azerbejdżan i Zjednoczone Emiraty Arabskie, które przy tej okazji promowały nowe kontrakty na paliwa kopalne.

O co toczy się gra w Turcji

Na agendzie COP31 jest ponad 100 punktów, wiele z nich budzi sprzeciw branży. Wśród nich jest inicjatywa ONZ mająca przyspieszyć redukcję emisji oraz cel elektryfikacji, czyli zwiększenia udziału energii elektrycznej w globalnym zużyciu energii końcowej do 35% do 2035 roku. Więcej samochodów elektrycznych, baterii, pomp ciepła i elektrycznych pieców w przemyśle oznaczałoby mniejszy popyt na ropę i gaz. Prezydent COP, turecki minister środowiska Murat Kurum, przedstawił dodatkową agendę „działań” z dziesięcioma tematami, wśród których jest przejście na czystą energię.

Negocjacjom współprzewodniczy Australia, a rolę prezydenta rozmów pełni minister Chris Bowen. To trudna pozycja: w kraju rząd przyspiesza transformację, na przykład dopłatami do domowych magazynów energii, z których skorzystało już ponad 600 tysięcy gospodarstw. Jednocześnie Australia pozostaje jednym z największych eksporterów węgla i gazu. Premier Anthony Albanese spotkał się z krytyką za pominięcie paliw kopalnych w przemówieniu otwierającym. Chwilę wcześniej sekretarz generalny ONZ António Guterres powiedział: „Dinozaury nie miały lobby. Paliwa kopalne mają”.

Co to oznacza dla Polski

Polska nie negocjuje samodzielnie, tylko w ramach wspólnego stanowiska Unii Europejskiej, więc ewentualne ustalenia o odchodzeniu od paliw kopalnych pośrednio wpływają na unijną politykę energetyczną i klimatyczną. Dla polskiego czytelnika ma to znaczenie praktyczne: kierunek wyznaczany na takich szczytach przekłada się później na regulacje, ceny energii i tempo zmian w energetyce, w której węgiel wciąż odgrywa dużą rolę. Debata o przejrzystości lobbingu dotyczy też tego, kto i na jakich zasadach wpływa na te decyzje.

Mimo oporu branży ruch na rzecz odejścia od paliw kopalnych nabiera tempa poza ramami ONZ. W kwietniu odbyła się pierwsza międzynarodowa konferencja poświęcona temu przejściu, a inicjatywa traktatu o nierozprzestrzenianiu paliw kopalnych nadal zyskuje nowych członków.

Źródło: The Conversation – „Fossil fuel lobbyists are trying to derail climate action once again at COP31. Can they be stopped?”

datoura.org englishwebteachers.com mainejug.org