Naukowcy z amerykańskiego Hoag Family Cancer Institute opisali we-krwi cząsteczkę RNA, która może sygnalizować najwcześniejszy etap rozwoju najczęstszego i najgroźniejszego typu raka jajnika. Wyniki opublikowano w czasopiśmie „Nature Medicine”, ale do rutynowego badania jeszcze daleka droga.

Co odkryto

Rak jajnika wysokiego stopnia typu surowiczego (HGSOC) często zaczyna się w jajowodzie, od mikroskopijnych zmian określanych jako STIC. To grupa nieprawidłowych komórek, które nie naciekają jeszcze tkanek, nie są widoczne w badaniach obrazowych i nie wykrywają ich standardowe badania krwi. Zwykle trafia się na nie przypadkiem, podczas operacji usunięcia jajowodów lub jajników.

Zespół pod kierunkiem dr. Rajana Gogny i dr Eshy Madan stwierdził, że u kobiet ze zmianami STIC oraz z wczesnym HGSOC podwyższony jest poziom cząsteczki RNA nazwanej Tu-Stroma. Jest ona związana z procesem, w którym komórki nowotworowe osłabiają sąsiadujące zdrowe komórki, aby zyskać miejsce do rozrostu.

Jak skuteczny był test

Badanie trwało osiem lat, a uczestniczyli w nim naukowcy z wielu instytucji i krajów. Wyniki sprawdzono na osobnej grupie kobiet. Test wykrył zmiany STIC u 92,3% kobiet, które je miały, a zdrowe kobiety rozpoznał prawidłowo w 98,2% przypadków.

Autorzy zamodelowali też działanie testu w grupie wysokiego ryzyka. Według tych szacunków około 72% wyników dodatnich byłoby trafnych, a wynik ujemny sprawdzałby się niemal w 100% przypadków. Warto pamiętać, że analizowano wcześniej zebrane próbki krwi od kobiet z potwierdzonym rozpoznaniem, a nie prowadzono badania przesiewowego w czasie rzeczywistym.

Co dalej i co to znaczy w praktyce

Hoag planuje badania prospektywne z udziałem kobiet z podwyższonym ryzykiem genetycznym i bez niego. Uczestniczkom będzie się pobierać krew i obserwować je w czasie. Chodzi o ustalenie, jak wcześnie sygnał się pojawia, jak wiarygodnie wskazuje zmiany przedrakowe i czy może pomagać w decyzjach klinicznych.

Największe znaczenie mógłby mieć dla nosicielek mutacji BRCA1 lub BRCA2, które stoją przed trudną decyzją o profilaktycznym usunięciu jajowodów i jajników, czasem przed urodzeniem dzieci i z ryzykiem wczesnej menopauzy. Jak powiedziała dr Madan:

• „Dzisiaj decyzje o profilaktycznej operacji opierają się głównie na ryzyku dziedzicznym, bez wiedzy, czy zmiany przedrakowe faktycznie są obecne.”

Dla polskich czytelniczek to na razie wiadomość o kierunku badań, nie o dostępnej usłudze. Test nie jest zatwierdzony do użytku klinicznego i nic nie wskazuje, by był oferowany w Polsce czy w UE. Nadal obowiązują dotychczasowe zasady: kobiety z rodzinnym obciążeniem nowotworami piersi lub jajnika warto kierować do poradni genetycznej, a decyzje o profilaktyce podejmować z lekarzem. Jeśli kolejne badania potwierdzą wyniki, test mógłby w przyszłości trafić także do europejskiej praktyki, ale wymagałoby to dalszej walidacji i procedur rejestracyjnych.

Autorzy zapowiadają również prace nad metodami, które zatrzymywałyby rozwój takich mikroskopijnych zmian, co w przyszłości mogłoby ograniczyć potrzebę profilaktycznych operacji. Na razie to jednak plany, a nie wyniki.

Źródło: Medical Xpress – „Blood RNA signal may reveal ovarian cancer precursors before invasive disease develops”